dinsdag 10 maart 2026

Een stout idee

Filosofen gebruiken tegenwoordig (mondjesmaat) de dialetheïstische logica -of een aanverwant deviant logisch systeem- om te berekenen of je daarmee nieuw licht kunt werpen op oude, 'onoplosbare' filosofische problemen. 

Voorbeelden van dergelijk werk zijn Bealls boeken over Jezus en God, waarin hij verdedigt dat God zowel God als mens is.

Het is nu wachten op het werk van de filosoof die verdedigt dat de 'geest' zowel onstoffelijk als stoffelijk is (let wel: bedoeld wordt dat de geest helemaal stoffelijk is en helemaal onstoffelijk). 

Kijk eens naar de (enigszins ingewikkelde) wijze waarop Williamson het dualisme karakteriseert in 4 stappen:

(1) alles is ofwel mentaal ofwel fysisch

(2) niets is zowel mentaal als fysisch

(3) sommige dingen zijn mentaal

(4) sommige dingen zijn fysisch

(merk op: premisse 1 en 2 zijn uitwerkingen van de basiswetten van de klassieke logica)

Een dialetheïst zou nu kunnen proberen om met zijn 'gekke logica' premisse (2) te verdedigen.

Stel dat dat lukt: wat is dan het voordeel? Wat is het nut er van om een kwestie die we niet goed doorgronden te presenteren als een contradictie?

In eerste instantie ben je het probleem kwijt dat het dualisme al vanaf de dag dat Descartes dit inzicht verdedigde heeft geplaagd, namelijk hoe lichaam en geest samenwerken: als het mentale samenvalt met het fysische hoef je je het hoofd niet te breken over de vraag hoe ze samenwerken. 

In tweede instantie heb je begrijpelijk gemaakt waarom het feit dat wij mentale én fysische wezens zijn voor ons zo lastig te conceptualiseren/begrijpen is: ons verstand heeft, om begrijpelijke instrumentele redenen, een klassieke werking en is dus blind voor bepaalde constructies.

De natuur is slimmer en stoutmoediger dan wij zijn, zo althans hoor je het de mensen -geleerden- wel eens zeggen. Als wij niet in staat zijn om constructies te bedenken die de klassieke logica schenden, wil dit nog niet zeggen dat de natuur dit niet zou kunnen. 

Laten we het daar, voor wat betreft dit 'stoute' idee, voorlopig maar bij laten.

------

Beall, J.C., Contradictory Christ, Oxford

Bassford, God and Logic, Cambridge

Williamson, T, De filosofische methode, Bijleveld (p.90)

(voor dialetheïsm: zie Stanford Enc.)

Geen opmerkingen: