Wanneer je ontdekt dat het 'opberg-systeem' waarmee je de wereld in kaart brengt niet compleet is, kun je omkijken naar een tweede, aanvullende 'opberg-systeem'.
Feitelijk is een logica een opberg-systeem. Je kunt de dingen bijvoorbeeld opbergen in 'klassieke boxen'. Als je echter een 'iets' vindt dat zich aan de klassieke regels onttrekt, dan kun je voor zulke a-klassieke dingen een ander opbergsysteem gebruiken.
...althans, dat is het standpunt van de pluralist.
Over de samenhang tussen de verschillende logische systemen hoef je je geen zorgen te maken: immers, samenhang is een eis die geldt binnen de klassieke logica, niet 'tussen' de verschillende systemen. De pluralist ontkent dat er een overkoepelende logica is waarmee je alle logische systemen kunt ordenen (een 'super-logica' of 'meta-logica').
Stel dat we gebruik maken van twee systemen: een systeem waarmee je de 'vormloze' of 'lege' of 'transcendente' zaken opbergt -de 'onbenoembare zaken'- én een klassiek systeem, waarmee je 'objecten' incluis hun eigenschappen en relaties (cf. Maddy, Penelope) opbergt.
Als we ons, bij wijze van experiment, bekeren tot het pluralisme, dan kunnen we -tot ons genoegen- wat gemakkelijker spreken over God. We gebruiken dan 'domweg' twee logica's (twee opberg-systemen) om over God te spreken.
In het klassieke systeem kennen we aan God eigenschappen toe, zodat we naar zhem kunnen verwijzen en over zhem kunnen spreken.
In het 'vormloze' systeem vatten we zhem op als een zhem die door ons niet begrepen wordt en die niet in woorden kan worden gevat.[1]
Beide opbergsystemen zijn menselijkerwijs gesproken 'juist' (alhoewel het eigenlijk niet juist is dat een pluralist zich in dit geval bedient van het woord 'juist').
Het is dan geen blijk van dwaasheid als je over God spreekt als een zhem die 'goed' is en als een 'zhem' waarvan je niet kunt zeggen/bepalen dat zhij goed is.
De atheïst zal zeggen dat de gelovige nu van twee walletjes eet om zijn geloof te redden. De gelovige zal riposteren dat de atheïst irrationeel is en hypocriet: de klassieke logica zit te diep in zijn harses: hij weigert, als het om zijn eigen inzichten gaat, te begrijpen dat deze denkwijze er door 'de evolutie is ingestampt' om lichaam en brein te onderwerpen aan de harde aardse biologische tucht (en dat logica niets van doen heeft met waarheid, maar alles met het alomtegenwoordige bedrog waarmee de natuur organismen beweegt om zich te voegen naar de wetten van de evolutie).
Het pluralisme wordt verdedigd in de logica en de wiskunde. En feitelijk ook in de natuurkunde, alhoewel niet in zeggen maar in doen: de twee 'grote' theorieën kun je bezien als twee geheel verschillende opbergsystemen die om en om worden gebruikt.
Waarom dan zouden theologen geen gebruik maken van deze 'techniek'?
-------
[1] De hindoestaanse geleerde Shankara maakte onderscheid tussen nirguna en saguna Brahman: over nirguna Brahman kunnen we niet spreken, deze is 'vormloos' en 'leeg'; over saguna Brahman kunnen we wel spreken: deze heeft attributen en heeft zelfs 'ding-egenschappen' (zie: Hick, J, The Fifth Dimension, p.91ff). Zie voor een algemene inleiding tot het denkwerk van Sankara (nu gespeld zonder 'h'): Ward, K, Images of Enternity, hfd.1. Vergelijk dit pluralisme ook met een dialetheïstische beschrijving van God (een beschrijving die, naar ik denk, controversiëler is dan het pluralisme); denk hierbij aan een dialetheïstische verdediging van de drie-eenheid en de twee-naturenleer; zie: Beall, JC, Contradictory God, Oxford.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten