Waarom zocht ze deze kleren uit: wat kan voor deze keus de juiste verklaring zijn?
1. Fysiek: het is net iets te koud om zonder kleding naar buiten te gaan
2. Cultureel: met deze kleding valt ze -in de zomer- niet uit de toon met haar leeftijdgenoten (vriendinnen / peer group)
3. Authenticiteit: Mies vindt dat deze kleding goed past bij wie ze is (bij haar karakter)
4. Esthetiek: Mies vindt deze kleding mooi: ze zocht ze met de nodige zorgvuldigheid uit; de kleur past bij haar rossige haar
5. Afkomst/status: de kleding past goed bij haar maatschappelijke status: ze heeft het geld niet om uitzonderlijk dure kledingstukken te kopen; ze hoort dan ook niet bij de 'blije rijken'.
6. Evolutie: Mies is een meisje in de leeftijd waarop ze zich wil etaleren: uiteindelijk zal ze ook een lief, betrouwbaar vriendje willen ontmoeten (en uiteindelijk wil ze misschien met hem een gezin beginnen); de kleding maakt haar aantrekkelijk
Wat is nu de juiste verklaring? Een bioloog zal 1 t/m 5 herleiden tot 6. Als we het echter aan Mies zelf vragen, zal ze benadrukken dat 3 en 4 de eigenlijke reden zijn voor haar keus; als je het aan haar docenten vraagt zullen zij vermoedelijk zeggen dat 2 de beste reden is (leerlingen tussen de 12 en 18 jaar zijn als de dood om 'uitgestoten' te worden).
Een kunsthistoricus zou vermoedelijk keus 2 en 4 als belangrijkste redenen opgeven. Immers, tweehonderd jaar her zou Mies een volstrekt andere smaak gehad hebben en nooit de kleding dragen die ze vandaag draagt.
Hoe kun je nu systematisch bepalen welke reden 'waar' is. Wie heeft gelijk?
Je kunt natuurlijk ook al deze redenen -een pakket- opgeven als de verklaring voor haar keus. Vind je dat redelijk? Of ben je van mening dat per definitie één reden juist is en dat alle andere redenen herleid moeten worden tot de 'eigenlijke' reden.
Neem nu het volgende. Wat verklaart de aard en het gedrag van de mens (homo sapiens)?
a. Biologie: de mens is een dier dat zich moet voortplanten (al zijn handelingen zijn te bezien in 'biologische licht', dat wil zeggen in termen van leven en overleven)
b. Ethiek: de mens is een dier dat ethisch handelt (al zijn handelingen zijn te bezien in 'ethisch licht', dat wil zeggen in termen van goed en kwaad)
Altruïsme is een biologische eigenschap. Luister eens naar de volgende podcast voor je een uitspraak doet over de vraag of de mens een biologisch of een ethisch wezen of zowel een biologisch als een ethisch wezen is.
"The Joy of Why: How did Altruisme evolve? (15-02-2024)" (gewoon zoeken in je 'favo' podcast app).
Geen opmerkingen:
Een reactie posten