In de filosofie ben je een 'foundationalist' als je verdedigt dat er inzichten of feiten zijn waar je absoluut zeker van bent. Descartes is het archetype van een foundationalist: het is onbetwijfelbaar dat je twijfelt (of iets dergelijks).
In de filosofie van de logica verdedigen foundationalisten dat de waarheid van logische uitdrukkingen evident (onbetwijfelbaar) is. Zulke filosofen menen bijvoorbeeld (Gödel) dat ze in de 'platoonse hemel' kunnen schouwen dat logische uitdrukkingen evident zijn.
Helaas is het foundationalism vandaag de dag niet populair. Eenvoudigweg omdat de pogingen om te laten zien dat bepaalde kennis onbetwijfelbaar is niet zo goed uit de verf komen.
Je bent geen 'fundamentalist' als je een betoog begint met een paar veronderstellingen of aannames. Wie bijvoorbeeld een betoog begint met de aanname dat onze ervaringen betrouwbaar zijn of dat de logische wetten betrouwbaar zijn of dat de evolutietheorie de feiten het best verklaart, is geen fundamentalist. Het is immers onmogelijk om een betoog te beginnen zonder vooronderstellingen?
2. Alhoewel mensen geloven dat de werkelijkheid op een of andere wijze consistent is, is deze zienswijze een 'metafysica': niemand heeft kunnen aantonen dat de werkelijkheid consistent is. Het is een praktijk om theorieën logisch te ordenen; het is iets wat we eenvoudigweg doen. Maar niemand kan deze gewoonte, dit gebruik, verantwoorden. Het enige wat je kunt aanvoeren is dat we een inconsistente theorie niet goed begrijpen. Maar dat is geen argument over de werkelijkheid, maar een werkelijkheid over ons verstand. Met stelligheid beweren dat de werkelijkheid consistent is, is daarom kletskoek. Je mag natuurlijk wel betogen dat de werkelijkheid consistent of inconsistent is. Dat wordt zelfs van je gevraagd. Filosofen verstrekken argumenten: zo en niet anders hoor je te doen.
3. De evolutietheorie is een schitterende theorie: ze verklaart een hele boel verschijnselen. Dennett noemde de theorie een zuur dat alles doordringt. De theorie verklaart ook onze cognitie en onze denkwijze. Dennett betoogde dat het je plicht is om deze theorie te gebruiken. Het is de meest vruchtbare theore waar we uberhaupt over beschikken. Je bent dus zelfs nalatig als je de beste instrumenten die we hebben niet gebruikt. Dennett is hier schatplichtig aan Quine: de beste theorie heeft voorrang op theorieën die minder vruchtbaar zijn. Wie iets wil zeggen over hoe ons verstand werkt, zal eerst een evolutionaire verklaring moeten verstrekken. Je kunt de evolutietheorie niet zomaar verwerpen: voel je je daar wel toe geroepen -omdat je het niet zo op hebt met de evolutietheorie- dan moet je met een beter alternatief komen. Je kunt mensen niet wijsmaken dat ze er verkeerd aan doen om met trein te reizen als je alternatief de hondenkar is.
4. Bayes theorema is een handige rekenmethode. Je kunt eigenlijk alles wel 'aanpakken' met deze simpele formule, onder andere sommige kennistheoretische problemen (Douven, de Nederlandse filosoof, heeft die taak op zich genomen; ik geloof niet dat dat tot grote doorbraken heeft geleid overigens). Maar een fomule is natuurlijk niet 'primitief'. Het is een instrument, geen natuurlijk proces. Het feit dat je deze berekening overal op los kunt laten maakt hem niet 'primitief'. Bovendien verklaart Bayes theorie niets. Je leert iig niet hoe de dingen werken (soms wil je echt begrijpen hoe de radartjes en veren van een verschijnsel in elkaar grijpen).
Geen opmerkingen:
Een reactie posten