Possibilisme

(i) We beschikken over basiswetten. Deze basiswetten zijn noodzakelijk voor dieren én mensen om uberhaupt te kunnen denken. Mensen die zeggen dat ze niet 'logisch' denken kun je niet ernstiger nemen dan mensen die zeggen dat ze niet ademen.

Uit het feit dat deze basiswetten voor ons onmisbaar zijn, volgt niet dat ze universeel gelden- het aardige is dat deze regels zelf uitwijzen dat deze 'sprong' niet geldig is.

We hebben -'ever since Darwin'- ook uitstekende redenen om te geloven dat ze niet universeel gelden: het zijn contingente instrumentele wetten, ontstaan in het precambrium (ze stellen dieren in staat om optimaal te handelen: zonder logische organisatie van spieren en zenuwen kun je niet doeltreffend handelen).

(ii) Als (zelfs) onze basiswetten niet universeel gelden, dan beschikken we in het geheel niet over universele wetten.

(iii) Als we niet beschikken over universele wetten is het possibilisme waar: dan is buiten ons blikveld alles mogelijk. We kunnen dan de waarheid van geen enkele bewering -mits grammaticaal geformuleerd- uitsluiten.

(iv) Als buiten ons blikveld alles mogelijk is, dan is buiten ons blikveld alles waar.

Deze bewering -als alles mogelijk is, dan is alles waar- moet verdedigd worden.

Nu volgt natuurlijk niet uit het inzicht dat alles mogelijk is, dat alles het geval is. Dat is een sprong van kennisleer naar zijnsleer: je mag niet zomaar tussen deze domeinen heen en weer springen; als Alicia mogelijk een liedje zingt, volgt daar niet uit dat ze feitelijk een liedje zingt.

De vraag is nu: is het zo dat we de wet die een sprong van kennisleer naar zijnsleer verbiedt tot de universele wetten moeten rekenen? 

Volgens het possibilisme is het antwoord op deze vraag 'nee'. Immers, dit is precies de kern van het possibilisme: je kunt volgens de possibilist *niets* uitsluiten. Je kunt dus ook niet uitsluiten dat de sprong van 'dingen die mogelijk bestaan' naar 'dingen die feitelijk bestaan' mogelijk is. Je kunt (dus) niet uitsluiten dat 'dingen die mogelijk bestaan' feitelijk bestaan.

(v) Als alles mogelijk is, dan is alles waar.

(vi) Als alles waar is, dan is het waar dat God bestaat.

(vii) Maar wacht even! Je blikveld is noodzakelijk logisch geordend: dat volgt toch uit (iii): buiten ons blikveld is alles mogelijk!

Ja, dat is waar: je kunt niet ontkennen dat ons blikveld noodzakelijk logisch geordend is. Maar dat is volstrekt verenigbaar met het inzicht dat buiten ons blikveld alles mogelijk is: immers, als alles mogelijk is, dan is ook een 'geordend logisch blikveld' (=niche) mogelijk waarin mensen gedijen.

Deze visie verenigt het geloof in God met het vertrouwen in de wetenschap: het beste van twee werelden.