vrijdag 24 februari 2017

Uit: Beknopt feuilleton voor teleurgestelde mensen, Aflevering 2 (fragment)

Geleerden hebben in de loop der tijd verschillende vraagstukken naar voren geschoven die met name bepalend zouden zijn voor de mens. Albert Camus schreef dat in het leven slechts één vraag telt en dat is deze: Waarom slaan wij niet de hand aan ons zelf? Toegegeven, deze vraag wekt de indruk er één te zijn op het scherpst van de snede, maar gemakkelijk kan men daar tegen inbrengen dat deze vraag, welbeschouwd, futiel is, want het leven duurt slechts een oogwenk en is zomaar voorbij- waarom zouden we ons gedurende dit korte bestaan vermoeien met zulke diepzinnige kwesties waarvan het belang met het klimmen der jaren slijt? Je kunt het leven op aarde net zo gemakkelijk tot het einde toe uitzitten. Zelfmoord is, zolang de omstandigheden niet nijpend zijn, ongeveer even zinvol als ’s ochtends zelf je vuilnis wegbrengen in weerwil van het feit dat aan het einde van de dag de vuilnisman komt.

En zo is het vermoedelijk gesteld met alle vraagstukken die 'allesbepalend' zijn voor de mens- zodat, welgeteld, het vermoeden rijst dat geen enkel vraagstuk ten opzichte van andere vraagstukken van uitzonderlijk belang is.

Desalniettemin denk ik dat er één vraagstuk is dat mensen sterker tekent dan enige andere kwestie en dat is de vraag welke levenshouding past bij het inzicht dat ons bestaan fataal is. Deze vraag verschilt van alle andere vragen doordat het belang van de vraag niet afneemt met het klimmen der jaren -hooguit wordt onze onverschilligheid groter, zodat we er beter in slagen de vraag te negeren. Ook wordt deze vraag niet overschaduwd door andere vragen, want het is juist de noodlottigheid van ons bestaan die, als de zon ondergaat, een steeds langere schaduw werpt over alle andere kwesties. 

De vraag waarom ons bestaan fataal is en of het mogelijk is om de noodlottigheid van ons bestaan op te heffen, is een geladen kwestie die ons bestaan op indringende wijze bepaalt. Want een leven dat volstrekt niet bijgelicht wordt door enig schijnsel, hoe bleekjes ook, kan fysiek slechts met grote moeite voltooid worden, daar de gedachte dat ons bestaan fataal is, zijn weerslag heeft op de wijze waarop wij in het leven staan. Een mens heeft nodig dat hij zijn ogen op een verre horizon kan richten, omdat anders zelfs de meest praktische en alledaagse taken niet kunnen worden uitgevoerd, eenvoudigweg omdat men zijn oriëntatie in tijd en ruimte verliest. Mensen die in een toestand van ernstige deprivatie verkeren, bijvoorbeeld omdat ze opgesloten worden in een donkere kamer, verliezen al snel hun gevoel van 'aanwezigheid' in ruimte en tijd- en zelfs al zitten ze misschien onbeweeglijk stil, hun geest voelt zich onvast en verloren, kent geen boven en beneden, geen hoogte en diepte, en zelfs geen jij of ik. De gedesoriënteerde geest is alle gevoel voor contrast, detail en kleur verloren. Een mens heeft dringend houvast nodig en ook wat orde in zijn geest. Zulke zaken zijn geen versiering, die het bestaan enigszins verlevendigen, maar het zijn noodzakelijke ingrediënten die we nodig hebben om op de been te blijven.


Het besef dat ons bestaan fataal is berooft ons, terwijl wij dankzij ons goede verstand ver om ons heen kunnen kijken, zelfs naar een toekomst die nooit zal komen, van de mogelijkheid om ons bestaan te verankeren in ruimte en tijd. We kunnen met de beste wil van de wereld niet zien hoe de gebeurtenissen in ons leven bij elkaar passen. Hoe bepaal ik de zin van het menselijk bestaan en het lijden, als ik eenvoudigweg niet kan zien hoe de horizon zich uitstrekt achter de luttele jaren die mijn leven duurt? Het fatale karakter van het bestaan moet overigens niet verward worden met het lijden van de mens, ook al wordt ons lijden wel aanzienlijk vergroot door het besef dat ons bestaan fataal is. (...)

12 opmerkingen:

Shiwa zei

Is een kind dat speelt bezig met de dood?
Waarom richt de een zich op fataliteit en de ander zich op nataliteit?

Shiwa zei

referentie
het woord "nataliteit" (geboortelijkheid, verwondering) komt van de filosofe Hannah Arendt
gelezen in het boek: Kairos (=griekse god) van Joke Hermsen. zie:
http://www.humanistischverbond.nl/nieuws/joke-hermsen-de-mens-is-een-geboortelijk-wezen

Theo Smit zei

Jan,

deel 2 neemt niet de wending waarop ik hoopte: een dieper gravend zoeken door jou naar dat rappe verdwijnen van 'een zeker geloof' in vijftig jaar. De 'omschreven' gedachten steeds anders gezegd, helpen niet verder onder de noemer 'feuilleton'.

Waarom verliet het 'geloof' 'ons' in vijftig jaar only?

Niet wegens de vooral dienstbare wetenschap alvast, maar mogelijk wel wegens de 'onwaarschijnlijkheden' in de 'coherentie' die de ziel aanlegt. Of de incoherentie wegens de wet, die voorschrijft.

Persoonlijk vertaald: het kan niet zo zijn in de puberale geest dat je op je twaalfde een protestant vriendje hebt in 1963, en dat min of meer 'verboden' is en er 'menselijke, o zo menselijke' oekaze uit Rome komt, dat je vooral 'vriendschap' moet voelen met die 'protestant'. Dat vergeeft een puberbrein nooit meer iemand: de inconsequentie. Kuypers, hoe streng ook, en Kuipers, hoe bang ook, zullen Mohammed niet overtuigen?

Jan ontwijkt de vraag, die hij zichzelf stelde met de bekende (voor volgers) 'hot' analyses van de 'menselijke geest' als zodanig, die hoopt op "Verlossing".

Dat neemt niet weg dat Shiwa 'een eigen pad' moet kiezen: er is niets eenvoudiger dan een 'eigen blog'!

Ik hoor alleen abstracta, maar van wat, dat 'eigenlijk niet' ingaat op de aan de zichzelf gestelde vraag.

Mohammed verjoeg JC door een boodschapper (let wel) Koerd van die tijd in een put te dempen, met dat mooiste verhaal over de stand van zaken: geen bier in de buurt van de wijngaard.

Een beetje provocerend Jan, niet de hele litanie, maar verder ingaan op de kernvraag van je eerste deel van je 'feuilleton', maar gewoon goedkoop: we erkennen 'meesters' zolang ze zich consistent gedragen.

Waarom verliet broeder Jan de kerk in de meest 'elitaire, en 'verlichte' omstandigheden. Het 'kont-ruiken'(door Blokker zaliger) kan geen motief zijn voor zo veel eloquente 'herhaling'.

Er spreekte een niet te 'verzadigen' onderbuik die een 'eigenlijke' 'oplossing' zoekt in Here here, met veel ratio. Amen.

Egbert zei

@Jan: Zelfmoord is, zolang de omstandigheden niet nijpend zijn, ongeveer even zinvol als ’s ochtends zelf je vuilnis wegbrengen in weerwil van het feit dat aan het einde van de dag de vuilnisman komt.

Dat heb je weer prachtig omschreven;-)

Evenals diepgelovige Christenen die er van overtuigd zin dat er na de dood er een schitterend eeuwigdurend vervolg zich zal aandienen, je zou toch geneigd zijn te denken, waar wacht je dan nog op, want haast hebben ze absoluut niet.

De meeste mensen staan niet echt stil bij hun vergankelijkheid,ergens is dat ook niet verkeerd, want stel je nu eens voor voor dat we altijd bezig zouden zijn met het feit dat elke moment de dood zijn intrede kan doen. Dan kun je niet meer normaal functioneren, raak je door angst verlamd.

Als jij voor de klas staat heb je toch plezier in je werk en denk je toch niet een eventueel naderend einde. Wat een humbug allemaal zoals Scrooge zou zeggen.

Zoals Epicurus al stelde:"Als wij er zijn, is de dood niet, en als de dood er is, zijn wij niet.

Troostrijke gedachte toch, dus waar zal je je nu druk om maken.



Jos Noorhoff zei

Jan, als hij nog leeft, ik hoop het wel, zou wat meer moeten geloven in de God van Jerusalem ipv de God van de filosofen dat intellectuele object alhoewel hij de laatste prefereert.

"Bovendien zijn zaken als eenzaamheid, angst, depressieve gevoelens en zelfmoordgedachten bij mensen die in Jezus geloven vrijwel volledig afwezig.”


http://forum.refoweb.nl/viewtopic.php?t=25068

Een goed predikant ziet meteen aan de lichaamstaal van een gelovige wanneer hij of zij vertwijfeld is en kan dan met de hand op de schouder en oogcontact de overtuiging van het eeuwig leven nieuw leven inblazen.Deze is een vorm van placebo en zou dan volgens Shiwa voor 30% werken, en 30% van een eeuwigheid is ook een eeuwigheid.

Bovenstaand feuilleton had net zo goed door een naturalist of atheist geschreven kunnen worden en dat waren dacht ik aan geestelijke anorexia lijdende immorele wereldbeeld aanhangers.

Theo Smit, zou je eens willen uitleggen wat " Het 'kont-ruiken'(door Blokker zaliger)" betekent ?

En je verwijzing naar superconcept Islam ligt niet zo in Jan z'n straatje dacht ik, alhoewel het toch religie betreft.

Egbert zei

@Jos: "Bovendien zijn zaken als eenzaamheid, angst, depressieve gevoelens en zelfmoordgedachten bij mensen die in Jezus geloven vrijwel volledig afwezig.”

Denk dat het veel meer met omgevingsfactoren en genetische aanleg te maken heeft.

@Theo Smit met bepaalde gelegde associaties om iets proberen te verduidelijken als hij zijn visie profileert kan ik ook bij lange na niet altijd volgen. Dat heb ik al opgegeven.
Gelukkig is hij de enige.

We gaan er maar van uit dat @Jan nog leeft, hoop trouwens niet dat hij depressief begint te worden want in de beleving van depressieve mensen duurt het veel te lang voordat de vuilnisman komt.
Zou hem adviseren te gaan hardlopen en wat minder in zijn hoofd te blijven zitten. Verricht wonderen.

Theo zei

@Egbert,
misschien helpt het, als we de dodelijke angel der fataliteit wat eruit nemen. Als je tegen een mens zegt, wanneer je één dag niet eet loopt je leven ernstig gevaar, ben je nogal aan het overdrijven.

Fataliteit heeft niet alleen betrekking op eindigheid, (het hele wereldgebeuren loopt nogal fatalistisch), de mens wil over grenzen kijken, zoals men wil weten of en wat er achter een 'gesloten deur' is. Zonder visie, dromen, hoop, of een uitzicht dat verder gaat dan de begrenzingen van bestaan zelf, zou hij mogelijk in moedeloosheid kunnen verzinken.

Maar stel iemand met een ziekte met fatale afloop krijgt een troostrijk placebo aangeboden, daardoor biedt het hoop in deze fataliteit. De kwestie is alleen, is het ook meer dan een placebo.

De conclusie van @Jan, a het bestaan is fataal en b er is hoop, dat is Godsgeloof. In wezen is dit hetzelfde als een kind een snoepje aanbieden, om zijn eigen kleine pijntjes te verzachten.
@jan zou daarentegen moeten aantonen, dat geloof meer is dan een placebo of een troostvol snoepje voor korte tijd, (voor ietwat kinderlijk geloof.)

Egbert zei

@Theo: De dodelijke angel van het fatalisme?, ik begrijp je post niet helemaal hoor, kan je niet helemaal meer volgen en hoe zou @Jan dat dan moeten aantonen, behalve op de manier waarop hij het al beredeneerd heeft.

Theo zei

Egbert,
lees je Jan wel?

Jan schrijft dat het bestaan fataal is, daar tegenover staat de enig hoopvolle visie dat er iets bestaat voorbij die fataliteit.

Dus moet Jan aantonen dat de enig bestaande hoop meer is dan een vergelijk placebo. (Zeker als je ook de atheïsten en skeptici mee wilt nemen in je "reis".)

Zelf geloof ik overigens niet zo in alleen maar dat redenatievermogen. De mens is meer dan alleen een denkend stel hersenen. Hij is ook een voelend wezen, als je de mens als heelheid uit elkaar rafelt, en je meent alleen door intellect te komen in de hoogste regionen a.h.w. Dat is alsof je naar iets uitreikt met het verkeerde instrument, n.l. dat van intellect en ratio.

Egbert zei

@Theo, ik lees Jan al vrij lang, maar als ik jou zo lees denk ik dat je de redeneertrant waarmee hij iets aan probeerde te tonen en hierover hele discussies zijn gevoerd nog steeds niet goed begrijpt.

En hoe zou Jan nu de atheïsten en de skeptici hierin mee kunnen nemen.

Het belanden in de hoogste regionen a.h.w., waar verwijst dit volgens jou nu precies naar.

Wat een gezwatel;)

Theo zei

Egbert,
als je helemaal geen moeite doet om iemand te begrijpen, noem het dan geen gezwatel.
Ik stop deze discussie met jouw.
Dank je wel Egbert.

Egbert zei

@Theo, nu niet in de slachtofferrol gaan kruipen omdat ik het woordje gezwatel bezigde, ik ging inhoudelijk op je post in en verwacht dat jij dat op jouw beurt nu ook doet.