woensdag 6 april 2016

Afscheid van de Rationele Theologie V2.0

Het positivisme heeft de academische wereld in haar greep. De gedachte dat ons verstand 'het licht heeft gezien' en daarom overal kan schijnen is mode. Onze rationaliteit is 'de rationaliteit van God & universum'. Over bijgeloof gesproken!

Academische filosofen en theologen durven niet op te staan tegen de academische natuurwetenschappelijke elite. Het omgekeerd is waar: natuurwetenschappers zullen ons nu voorschrijven hoe we over God moeten denken en wat er nog te geloven is. 't Is eigenlijk een schandaal, maar de rationele theologen doen zelf volop mee aan dit bedrijf.

Als echter de theoloog ooit een kans had om te laten zien dat de theologie bestaansrecht heeft, dan is het nu: de theoloog zou er goed aan doen om zonder omwegen te betogen dat er zaken bestaan die ons verstand te boven gaan. De theoloog is de enige die zich, door zijn radicaal andere zienswijze, niet zou moeten laten verblinden door het succes van de wetenschap.

(Dit is ook wat Feyerabend verdedigde: de werkelijkheid is zo overvloedig en ingewikkeld, dat ons weke verstand het zich niet kan veroorloven om zich te beperken tot slechts één zienswijze.)

Soms lijkt het wel alsof academische theologen en filosofen liever hun beeld van God steeds aanpassen dan dat ze hun academische positie in de waagschaal stellen. Halsstarrig blijven ze proberen om God te versnijden met het een of andere logische model van de werkelijkheid. Niet omdat ze zelf zoveel geloof hechten aan de resultaten -het model waarin 'een God' de wereld bestiert en de evolutie als vehikel gebruikt om langs veel toeval en dierlijk leed uiteindelijk een mens te produceren is niets dan bespottelijk theater- maar vermoedelijk omdat hun academisch aanzien op het spel staat.

Het ironische is dat juist de meest bestreden natuurlijke theorie, de evolutie, de theoloog het wapen in handen geeft om aan de 'grondslagen van ons verstand' te twijfelen.

De werkelijkheid wordt niet beschenen door het licht van de rede. De rede is een zwakke lamp, die achter 't eigen schijnsel verten vermoedt, misschien- maar zichzelf verblindt aan eigen licht.

De ontkerkelijking zou echter voor een kentering kunnen zorgen. Ik vermoed dat de teleurstelling bij de academische theologen en filosofen in Nederland groot is. De laatste cijfers wijzen uit dat de Nederlander geen geloof meer hecht aan de gedachte dat er een God bestaat. Je wordt er moedeloos van: je reist stad en land af om te verkondigen dat het geloof redelijk is en met de beste argumenten kan worden verdedigd, maar het haalt niets uit. 

De rationele filosofie is -blijkbaar- geen wapen tegen het bastion van wetenschappelijke inzichten. Het stelsel van Plantinga is bijvoorbeeld hooguit geschikt om je achter te verschansen,- het is een verdediging, geen weerwoord. Ook het oppoetsen van godsbewijzen haalt weinig uit. Mensen willen 'tastbaar' bewijs, logische en wiskundige modellen zijn er in overvloed. De ongelovige Thomas is de laatste moderne held. De werkelijkheid zelf moet het werk doen. 

Wellicht is de tijd nu langzamerhand rijp om het anders te doen: waarom zouden we niet schaamteloos beweren dat de werkelijkheid zich niet door onze logische denkwijze aan banden laat leggen- en God al helemaal niet.

De grondslag van de werkelijkheid is niet een rotsvaste, logische orde, maar een onbegrijpelijk veelheid van mogelijkheden, een overvloed, een oneindige rijkdom, een wereld onbevattelijk voor de nietige mens,- zodat het bestaan van God eerder vanzelfsprekend en onvermijdelijk is, en geen hachelijke zaak die men moeizaam moet aantonen.


De rest is een kwestie van definitie en geloof: God bestaat en hij kan ook niemand anders zijn dan God: daarom is hij volmaakt en overtreft hij de logisch-natuurlijke modellen van de werkelijkheid.

1 opmerking:

Anoniem zei

Jan-Auke,

Zo af en toe lees ik een tekst van jou die mij weer hoop geeft dat een wending ten goede niet helemaal uitgesloten is, dit stuk is daar een voorbeeld van. Vergeet echter 1 ding niet en dat is dat om tot deze door jou verwoorde gedachten te kunnen komen je gebruik maakt van de rede. Er wordt vooral door de rationele pseudowetenschap een verkeerd gebruik van de ratio gemaakt hetgeen zich uit in een wel heel erg beperkt wereldbeeld.
De ratio zoals die meestal wordt gebruikt is te vergelijken met de houding van een koopman die alles afweegt op zijn weegschaal waar alles in evenwicht moet zijn zonder dat hij door heeft wat hij eigenlijk aan het doen is.
Alles begint met een onbegrepen impuls die zowel de weegschaal creëert als de gewichten die de schalen naar beneden drukken.
Satyam Richard